To takie proste!
Przedszkole Nr 14
Strona głowna  /  Kącik logopedyczny
Kącik logopedyczny

Drodzy Rodzice!

W zakładce kącik logopedyczny będziemy zamieszczać informcje od Pani logopedy do poćwiczenia z dziećmi w domu.

 

Stymulowanie mowy dziecka

 

Każdy z rodziców niejednokrotnie zastanawiał się nad tym czy jego dziecko dobrze się rozwija, czy dobrze mówi, czy poradzi sobie w grupie rówieśniczej. Wszyscy zdają sobie sprawę jak ważny jest prawidłowy rozwój mowy dziecka dla jego funkcjonowania społecznego.

 

Pragnę przedstawić kilka rodzajów ćwiczeń i zabaw z dzieckiem, które można wykonać w celu usprawnienia mowy dziecka.

 

Ćwiczenia oddechowe

 

Ćwiczenia oddechowe mają na celu przede wszystkim: kształcenie oddychania brzuszno-przeponowego, wydłużanie fazy wydechowej, kształcenie nawyku rozpoczynania mowy od wdechu, uczenie ekonomicznego wydatkowania powietrza.

Bez prawidłowego oddychania nie możemy prawidłowo mówić.

 

- dmuchanie na wiatraki,

- dmuchanie na dłonie,

- gra na trąbkach i gwizdkach,

- dmuchanie na papierowe liście, chmurki,

- dmuchanie na kulki waty, piórka,

- dmuchanie przez słomkę do wody,

- zabawa „mruczenie misia”,

- naśladowanie śmiechu dużego i małego misia,

- nadmuchiwanie balonika,

- puszczanie baniek mydlanych,

- zdmuchiwanie skrawków papieru, kłębuszków waty ze stołu, z dłoni,

- dmuchanie na płomień świecy tak, by równomiernie się odchylał, ale nie zgasł,

 

Ćwiczenia usprawniające pracę narządów artykulacyjnych i ćwiczenia fonacyjne

 

Wiele wad wymowy ma swoje podłoże w w mało sprawnym aparacie mowy, postarajmy się usprawnić mięśnie aparatu mowy.

 

Kotek mruczy – mmmmm, ziewa (naśladowanie ziewania),

wąż syczy – sssssss, kontrolujemy żeby język schował się za dolnymi zębami,

pszczoła bzyczy – bzz bzz,

straż pożarna jedzie – eee ooo eee ooo (z przesadną artykulacją samogłosek – wargi rozciągają się, a następnie ściągają),

samolot leci – uuuuu (dzióbek z warg) i ląduje iiiiiiiiii (szeroki uśmiech),

parskanie jak konik, następnie kląskanie językiem,

cmokanie,

  • przyklejanie szerokiego języka do podniebienia,

  • liczenie ząbków w buzi,

    - przenoszenie papierków za pomocą słomki zasysając powietrze,

     

 

Czytanie książek

 

Książek nigdy za wiele. Co daje dzieciom czytanie książek?

Przede wszystkim możemy pokazywać im inne kultury, obyczaje, emocje, których jeszcze nie doświadczyły, a także te, których doświadczyły, ale nie potrafią jeszcze sobie z nimi poradzić. Jak to ma się do rozwoju mowy? Dzieci często utożsamiają się z postaciami z książek, wchodzą w ich rolę. Czytanie nie tylko poszerza ich horyzonty myślowe, ale również wzbogaca słownictwo dziecka. Poza tym czytanie książek razem z dziećmi wzmacnia relację między dzieckiem a rodzicem. Podczas czytania warto pamiętać o modulacji głosu. Dzięki temu dziecko nie tylko nie znudzi się czytaniem, ale również łatwiej przyswoi czytany tekst. W czasie czytania zadawajmy dzieciom pytania, sprawdzajmy czy nas słuchają i rozumieją tekst.

 

Zabawy rozwijające małą motorykę

 

To w jaki sposób kształtują precyzyjne ruchy (motoryka mała) jest często powiązane z rozwojem mowy. A to wszystko z powodu specyficznej budowy naszego mózgu. Tak jak w przypadku motoryki dużej – w korze mózgowej ośrodki odpowiedzialne za ruchy ręki znajdują się w bliskiej lokalizacji z ośrodkami zawiadującymi ruchami artykulacyjnymi. Opóźnienie w zakresie rozwoju psychoruchowego wyraża się również w mowie (opóźnienia, nieprawidłowa artykulacja, osłabione napięcie mięśniowe). Ważne, aby stymulację rozwoju mowy oraz funkcji motorycznych rozpoczynać jak najwcześniej.

Jak się bawić?

 

  • Lepiąc z plasteliny,

  • kolorując (młodsze dzieci mogą malować palcami),

  • zgniatając małe kulki papieru,

  • wycinając kształty z papieru,

  • nawlekając koraliki na sznureczek itp.

 

Wierszyki i piosenki

 

Pracując nad rozwojem mowy warto uczyć się piosenek i wierszyków. Któż z nas ich nie kocha. My mamy pamiętamy wiele jeszcze z czasów naszego dzieciństwa. U maluchów najlepiej sprawdzają się te z pokazywaniem, naśladowaniem np.

-głowa, kolana, ramiona, pięty,

-Boogie-Woogie,

i wiele innych dostępnych w internecie.

 

Kiedy nasza pociecha już dobrze mówi proponuję włączyć wiersze trudniejsze artykulacyjnie takie jak:

 

Czarna krowa

Czarna krowa w kropki bordo
gryzła trawę kręcąc mordą.
Kręcąc mordą i rogami
gryzła trawę wraz z jaskrami.

„Czarna krowo, nie kręć rogiem,
bo ja pieróg jem z twarogiem:
gdy tak srogo rogiem kręcisz,
gryźć pieroga nie mam chęci.”

„Jedz bez trwogi swe pierogi,
nie są groźne krowie rogi.
Jestem bardzo dobra krowa

rodem z miasta Żyrardowa.

Raz do roku w Żyrardowie
pieróg z grochem dają krowie.
Więc mi odkrój róg pieroga,
a o krowich nie myśl rogach.

Ja Ci również radość sprawię:
Jaskry, które rosną w trawie,
zręcznie ci pozrywam mordą
czarną mordą w kropki bordo.”

 

inne łamańce językowe takie jak:

 

  • Suchą szosą szedł Sasza do suszarni suszyć śliwki.

  • W czasie suszy szosa sucha.

  • Czy tata czyta cytaty Tacyta?

  • Ząb – zupa zębowa, Dąb – zupa dębowa.

  • Poczmistrz z Tczewa, rotmistrz z Czchowa.

  • Król Karol kupił królowej Karolinie korale koloru koralowego.

  • W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie

    i Szczebrzeszyn z tego słynie.

 

 

Przyczyny wad wymowy cz. 1

 

Każdy rodzic dziecka z wadą wymowy zastanawia się skąd się to wzięło u mojego dziecka?

 

Najczęściej w swojej pracy spotykam się z dziećmi, które seplenią.

Co wpływać może na nieprawidłową wymowę głosek s,z,c lub sz,ż,cz? Jedną z przyczyn jest nieprawidłowe połykanie i pozycja języka w spoczynku.

 

Jak jest zatem prawidłowa pozycja języka w jamie ustnej?


Znasz powiedzenie „Trzymaj język za zębami”?

 

Na podniebieniu górnym, tuż za górnymi siekaczami, jest tzw. wałek dziąsłowy. To miejsce, do którego język powinien być delikatnie przyssany, kiedy nic nie mówisz. Właściwie nie cały język, a jego czubek. Kształt całego języka określa się wtedy jako „kobra”. To prawidłowa pozycja języka.

 

Dlaczego akurat tam?

 

Dlatego, że wtedy język zamyka jamę ustną, nie obciąża żuchwy (jak wtedy, kiedy leży na dnie jamy ustnej). Gdy trzymasz go na wałku dziąsłowym, automatycznie zamykasz usta i oddychasz nosem. Poza tym jesteś przygotowany/a do odruchowego połknięcia śliny w prawidłowy sposób.

 

Spróbuj położyć język luźno na dnie jamy ustnej, za dolnymi zębami. Czujesz, że automatycznie uchylasz usta? Rodzi się pokusa, by oddychać z otwartą buzią? Nie jest to estetyczne a przy tym niezdrowe.

 

Prawidłowa pozycja języka to „kobra”: czubek przyssany do wałka dziąsłowego za górnymi zębami. Czyli język spionizowany.

 

Dziecko około 3-4 roku powinno prezentować taki właśnie model uladu języka. Przetrwałe ułożenie języka i połykanie dziecięce, czyli nieprawidłowe dla przedszkolaka, powoduje szereg wad zgryzu i co za tym idzie wymowy.

 

Często rodzice leczą dziecko ortodontycznie a po sciągnięciu aparatu wada znów się pojawia. Dopóki nie rozwiążemy u pacjenta problemu połykania i prawidłowej pozycji spoczynkowej języka, leczenie to nie będzie miało sensu.

 

Drogi rodzicu jeśli twoje dziecko często ma otwartą buzię, wkłada język między zęby kiedy mówi to jedną z przyczyn może być nieprawidłowe połykanie. Skonsultuj się ze specjalista i razem zaradzicie temu problemowi.

 

Przy tej okazji chcę Wam przypomnieć jak ważne jest w rozwoju dziecka jest rzucie i gryzienie pokarmów o stałej, twardej konsystencji oraz gorąco państwa namawiam ze zrezygnowania z tzw. kubków niekapków oraz butelek z dzióbkiem. One też przyczyniają się do powstawania wad wymowy. Dziecko w wieku przedszkolnym powinno pić z otwartego kubka lub przez słomkę.

 

Logopeda A. Domagalska-Stanik

 

 

Przyczyny wad wymowy cz. 2

 

Dziś krótki przegląd kolejnych przyczyn wad wymowy, nie wyczerpują one tematu ale mogą być wskazówką dla rodzica.

 

1.Nieprawidłowe wzorce artykulacyjne w otoczeniu –

 

Ważnym jest, żeby osoby w otoczeniu dziecka nie zdrabniały i zmiękczały mowy. Jest to bardzo częste. Dziecko nabywa mowę poprzez naśladowanie dorosłych. Dlatego nie pozwalajcie na spieszczanie wszystkiego. Wasz przedszkolak musi mówić poprawnie.

Czasami bywa tak, że rodzic ma wadę wymowy wtedy dziecko naturalnie może przejąć nieprawidłową wymowę.

 

2.Problemy z funkcjonowaniem słuchu (zarówno fizjologicznym jak i fonemowym) – czy wiesz o tym, że wiele wad wymowy i problemów artykulacyjnych ma swoje źródło w nieprawidłowo funkcjonującym słuchu? Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko ma problemy ze słuchem (nawet najmniejsze), musisz głośniej do niego mówić, nie słyszy w szumie, daje głośniej telewizor, skonsultuj się z laryngologiem, a następnie z logopedą. Jeśli Twoje dziecko nie mówi lub mówi bardzo niewyraźnie – zbadaj mu słuch.

 

Przedszkolaki często chorują na katar i górne drogi oddechowe. Po przewlekłym katarze, zapaleniu ucha i innych chorobach dzieci często mają niedosłuch. Najczęściej po wyleczeniu choroby niedosłuch mija. Jednak czasem pozostaje on na dłużej.

 

Słuch fonemowy zaś kształcony jest podczas zajęć przedszkolnych. Warto poćwiczyć z dzieckiem takie umiejętności jak różnicowanie wyrazów brzmiących podobnie np. półka – bułka, pióro – biuro itp. Można to zrobić z pomocą obrazków. Należy z dzieckiem bawić się w rymy, wysłuchiwać początkowe głoski wyrazów. To kształtuje słuch fonemowy. Niewykształcony prawidłowo słuch fonemowy może być przyczyną trudności szkolnych. Nauczyciele przedszkola na pewno rozwieją Wasze wątpliwości dotyczące słuchu fonemowego.

 

 

3.Zmiany w obrębie budowy narządów artykulacyjnych –

 

Czasem jest tak, że dziecko rodzi się ze zbyt krótkim wędzidełkiem podjęzykowym, rozszczepem podniebienia, wadami w budowie języka czy warg. Każda z takich zmian może skutkować wadą artykulacyjną. U wielu dzieci występują wady zgryzu. Jeśli niepokoi nas coś w budowie narządów artykulacyjnych skonsultujmy się z ortodontą lub logopedą oni są przygotowani do oceny tych narządów.

 

4.Mowa nie jest jednak jakimś odrębnym, oderwanym od wszystkich funkcji rozwojowych dziecka obszarem. Cały rozwój psychoruchowy jest ściśle z nią związany. Jeśli Twoje dziecko później zaczęło chodzić, jest wcześniakiem, podczas porodu wystąpiły jakiekolwiek komplikacje – wszystko to może mieć swoje odbicie w rozwoju mowy i być potencjalną przyczyną trudności artykulacyjnych.

 

Na koniec pragnę przypomnieć o tym, że żadna głoska polska nie jest realizowana z językiem poza jamą ustną. Zwróćcie uwagę czy Wasze dziecko nie realizuje głosek nieprawidłowo czyli wkłada język między zęby podczas mówienia. Jest to ostatnio częsty problem dzieci przedszkolnych.
 

 

 

Kiedy iść z dzieckiem do logopedy?

 

 

Drodzy rodzice czy zastanawialiście się czasem nad tym czy Wasze dziecko potrzebuje pomocy logopedy?

 

Jeśli tak, to dziś postaram się rozwiać choć część Państwa wątpliwości.

Logopeda to nie tylko specjalista, który nauczy wymawiać poszczególne głoski, to osoba, która doradzi Wam do jakiego specjalisty się udać. Pomoże w rozwoju języka Waszego dziecka i doradzi jak pracować z dzieckiem.

 

Rodzica szczególnie powinno zaniepokoić gdy dziecko:

 

- nie reaguje na swoje imię,
-nie wykazuje chęci do komunikowania się z otoczeniem,
-nie nawiązuje kontaktu wzrokowego,
-ma napady złości lub śmiechu często nieadekwatne do sytuacji, w której się znajduje,
-nie mówi lub opiekunowie dostrzegają regres mowy – pewne słowa pojawiły się a potem “zniknęły” z czynnego słownika dziecka.

  • Podczas mówienia wkłada język między zęby.

  • Wydaje Ci się, że cały czas mówi przez nos lub ma problemy ze słuchem.

  • Masz wątpliwości co do prawidłowej budowy jego narządów artykulacyjnych.

     

 

Wskazaniem do pójścia do logopedy jest również to, że dziecko:

 

  • w wieku 12 miesięcy nie mówi prostych słów tj. mama, tata, papa, hau, mu. Bliżej drugich urodzin dziecko powinno powtarzać bardzo dużo słów, uczyć się każdego dnia nowych. Powinno dostrzegać się znaczny przyrost liczby wyrazów.

     

  • w wieku 2 lat nie łączy dwóch wyrazów w jedno proste zdanie

     

  • w wieku 3 lat nie buduje zdań złożonych z 3, 4 elementów.

     

  • w wieku 3 lat i więcej mówi niewyraźnie, także że jest słabo rozumiany przez osoby z dalszego otoczenia.

    W naszym społeczeństwie istnieje stereotyp, że chłopcy mówią później, dziecko rozgada się, gdy pójdzie do przedszkola. Często od rodziców słyszę - „On jest taki nieśmiały”, „Ona jest taka leniwa”, „Syn mojej koleżanki mówi jeszcze gorzej” itp.

     

    Kochana mamo i tato nie słuchajcie porad życzliwych cioć, sąsiadek nie czekajcie aż problem minie. Udajcie się do specjalisty.

     


 

Często rodzice pytają mnie jakie głoski powinno dziecko już wymawiać. Poniżej krótki przegląd w którym momencie życia powinny pojawić się poszczególne głoski u przedszkolaka.


 

Dziecko 3-letnie wymawia wszystkie samogłoski oraz p, b, m i zmiękczone: pi, bi, mi f, w, fi, wi ś, ć, ź, ń, dź, ki, gi k, g, ch t, d, n l , l’

W mowie dziecka może się jeszcze pojawiać:

  • zmiękczanie głosek: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż

  • r może być wymawiane jak – j lub – l

  • zamiast – f występuje -h i odwrotnie

  • grupy spółgłoskowe są upraszczane, w wyrazach może występować brak wyraźnych końcówek.


 

Czterolatek powinien prawidłowo wymawiać powyższe głoski jak również s,z,c,dz. Nie powinny być już one zmiękczane. Podczas wymowy s,z,c,dz język nie powinien być widoczny między zębami.


 

W wieku 5 lat w mowie dziecka pojawia się głoska sz, ż, cz, dż. Może ona w mowie szybkiej, spontanicznej być zamieniana na s,z,c,dz. Jednak dziecko poproszone o prawidłowe wymówienie wyrazu powinno to zrobić używając w/w głosek.

W piątym roku życia u większości dzieci pojawia się prawidłowa głoska r.

U części dzieci jest ona zniekształcana, co powinno zaniepokoić rodziców. Wcześnie podjęte kroki i konsultacja ze specjalistą dadzą odpowiedź na to czy musimy już rozpocząć terapię i jaka jest tego przyczyna.

Sześciolatek to dziecko, które powinno wymawiać prawidłowo wszystkie dźwięki mowy.


 

opracowała Aleksandra Domagalska-Stanik